Czy bambus to trawa?

Czy bambus to trawa?

Czy bambus to trawa? Tak, i to wyjątkowo okazała

Pytanie, czy bambus to trawa, pada u mnie częściej, niż można by przypuszczać. Wysokie, zdrewniałe źdźbła wyglądają jak pnie młodych drzew, więc trudno uwierzyć, że to krewny trawnika. Odpowiedź z botaniki jest jednak jasna. Bambus należy do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), czyli tej samej, do której zaliczamy pszenicę, kukurydzę, trzcinę cukrową i zwykłe trawy ogrodowe.

Bambus to roślina wieloletnia. Ma charakterystyczne pędy z wyraźnymi kolankami, puste w środku źdźbła i wąskie, zielone liście, typowe dla traw. Różni się od większości krewnych przede wszystkim skalą. Jego wygląd sprawia, że w ogrodzie działa raczej jak żywy parawan niż jak trawa ozdobna.

W tym wpisie wyjaśniam, czym bambus różni się od drzew i od popularnego "bambusa szczęścia", jakie są jego typy i jak rosną jego pędy i korzenie. Podpowiadam też, które gatunki sprawdzą się w polskim ogrodzie i w doniczce, oraz jak je sadzić i pielęgnować.

Bambus a drzewa - na czym polega różnica?

Drzewa przyrastają na grubość przez całe życie. Co roku pod korą powstaje nowa warstwa drewna, a pień staje się coraz szerszy. Bambus tego nie potrafi. Każde źdźbło wyrasta z ziemi od razu w swojej docelowej grubości i w ciągu jednego sezonu osiąga pełną wysokość. Później już nie rośnie ani w górę, ani na boki.

Kolejne lata nie wydłużają więc starych pędów. Zamiast tego kępa wypuszcza nowe, zwykle grubsze i wyższe źdźbła. Dlatego młody bambus po posadzeniu wygląda skromnie, a po kilku latach zamienia się w gęstą, wysoką ścianę zieleni. Większość gatunków osiąga pełną dojrzałość w ciągu około 3-5 lat.

Ciekawy przykład tego, jak trudno sklasyfikować bambus w praktyce, pochodzi z Azji. W Indiach bambus przez długi czas był prawnie traktowany jak drzewo, co utrudniało jego uprawę i sprzedaż. Dopiero zmiana przepisów w 2017 roku wyłączyła bambus rosnący poza lasami z tej definicji. Botanika od zawsze była po stronie trawy.

Bambus pokojowy i lucky bamboo to nie prawdziwe bambusy

Wiele osób kupuje do mieszkania "bambusa szczęścia" i jest przekonanych, że ma w domu małego bambusa. To częsta pomyłka. Lucky bamboo to dracena Sandera (Dracaena sanderiana), czyli zupełnie inna roślina, spokrewniona ze szparagami, a nie z trawami.

Dracenę uprawia się w wodzie lub w podłożu, często w formie skręconych łodyżek ułożonych w piramidki. W krajach Azji, zwłaszcza w Chinach, uchodzi za symbol pomyślności i przyniesienia szczęścia do domu. Wymaga jasnego stanowiska bez ostrego słońca i stale wilgotnego podłoża. Ładna, łatwa roślina, ale z prawdziwym bambusem łączy ją tylko kształt pędów.

Prawdziwy bambus w mieszkaniu radzi sobie zazwyczaj słabo. Brakuje mu światła, ruchu powietrza i chłodnego okresu spoczynku zimą. Dlatego mrozoodporne gatunki polecam do ogrodu lub do dużych donic na tarasie.

Bambusy kępiaste i rozłogowe - podział, który musisz znać

Na całym świecie opisano ponad 1500 gatunków bambusa. Rosną w Chinach, Japonii i innych krajach Azji, ale też w Ameryce Południowej, w Afryce i w Australii. Część z nich to rośliny tropikalne, inne pochodzą z gór i dobrze znoszą mróz. Z perspektywy ogrodu najważniejszy jest jednak inny podział - na bambusy kępiaste i rozłogowe.

Bambusy kępiaste rosną zwartą kępą. Nowe pędy wyrastają blisko starych, a roślina powoli poszerza się na boki. Najlepszym przykładem jest Fargesia, rodzaj pochodzący z gór Chin. To bambusy, które najczęściej polecam do polskich ogrodów, bo nie uciekają poza wyznaczone miejsce.

Bambusy rozłogowe wypuszczają długie, podziemne rozłogi, które potrafią pojawić się kilka metrów od rośliny matecznej. Typowym przykładem jest Phyllostachys. Daje grubsze i wyższe źdźbła, ale w ogrodzie wymaga bariery przeciwkorzeniowej. Bez niej szybko zajmie trawnik, rabaty, a nawet ogród sąsiada.

Jest też grupa bambusów ciepłolubnych, których w polskim gruncie uprawiać się nie da. Przykładem jest Bambusa oldhamii, olbrzymi bambus kępiasty z cieplejszych rejonów Azji. W klimacie umiarkowanym przemarza już przy umiarkowanych mrozach, dlatego u nas spotyka się go co najwyżej w ogrodach botanicznych pod osłonami.

Jak rosną pędy i korzenie bambusa?

Bambus tworzy potężny system korzeniowy z kłączy. To z nich wyrastają nowe pędy. U gatunków kępiastych kłącza są krótkie i grube, a u rozłogowych długie i biegnące płytko pod powierzchnią ziemi. Korzenie bambusa sięgają zwykle niezbyt głęboko, za to gęsto przerastają glebę. Dzięki temu bambus dobrze stabilizuje skarpy i ogranicza erozję.

Młode pędy bambusa wychodzą z ziemi wiosną lub na początku lata, zależnie od gatunku. Wyglądają jak grube, spiczaste stożki osłonięte pochwami. Niektóre gatunki bambusa w sprzyjających, ciepłych i wilgotnych warunkach rosną w niesamowitym tempie - rekordziści potrafią przyrosnąć nawet o kilkadziesiąt centymetrów, a wyjątkowo blisko metra na dobę. W polskim ogrodzie szybki wzrost oznacza raczej kilka-kilkanaście centymetrów dziennie w szczycie sezonu, ale i to robi wrażenie.

Ciekawostką jest kwitnienie. Wiele gatunków kwitnie rzadko, czasem raz na kilkadziesiąt lat, i to wszystkie rośliny danego gatunku niemal w tym samym czasie. Nasiona pojawiają się więc sporadycznie, a kępa po kwitnieniu często słabnie lub zamiera. Dlatego bambusy w uprawie rozmnaża się przez podział kęp, a w handlu dostępne są rośliny już ukorzenione w pojemnikach.

Bambus jako surowiec - szerokie zastosowanie od mebli po ekologię, zdrowie i produkty codziennego użytku

Bambus to jeden z najbardziej wszechstronnych materiałów roślinnych. Na całym świecie wykorzystuje się go jako surowiec do produkcji mebli, podłóg, naczyń, sztućców, mat i desek do krojenia. Drewno bambusowe jest lekkie, a zarazem wyjątkowo wytrzymały materiał. Dobrze przygotowane deski bambusowe mniej pracują przy zmianach wilgoci niż wiele gatunków drewna.

Źdźbła są twarde, a jednocześnie elastyczne. Dlatego w krajach Azji od wieków buduje się z nich domy i rusztowania, również w rejonach narażonych na trzęsienia ziemi. W Ameryce Południowej, szczególnie w Kolumbii, popularne są konstrukcje z rodzimego bambusa Guadua. Z bambusa powstają też instrumenty muzyczne, na przykład flety, w tym japoński shakuhachi.

Z włókien bambusowych wytwarza się tkaniny, ręczniki i pościel. Często przypisuje się im właściwości antybakteryjne, choć wiele zależy od sposobu przetworzenia włókna. Z bambusa produkuje się również węgiel drzewny - jego czas spalania jest około 2,5 razy dłuższy niż węgla konwencjonalnego, więc to ceniony surowiec opałowy. Z liści bambusa parzy się napar podobny do herbaty, a w Korei wytwarza się z ich ekstraktu lecznicze wino, znane od wieków w tradycyjnej medycynie.

Bambus zawiera potas, żelazo, krzem, jod i wapń, co przekłada się na wartość odżywczą młodych pędów i szerokie zastosowanie różnych jego części jako surowca do produktów spożywczych i wellness. Co więcej, bambus jako materiał budowlany charakteryzuje się niską emisją CO2 w całym cyklu produkcji. Rośnie szybko, pochłania duże ilości dwutlenku węgla z atmosfery i poprawia jakość gleby nawet na obszarach zdegradowanych - dlatego coraz częściej mówi się o nim jako o jednej z najbardziej ekologicznych roślin użytkowych na świecie.

Niektóre młode pędy są jadalne i stanowią ważnym źródłem składników w kuchniach Azji, zwłaszcza w Chinach i Japonii. Na sklepowych półkach spotkasz je najczęściej z puszki, już pokrojone w kawałki. Surowe pędy wymagają odpowiedniego gotowania przed spożyciem. Mój blog dotyczy jednak uprawy ozdobnej, więc nie traktuj bambusa z ogrodu jako warzywa bez dokładnej wiedzy o gatunku.

Jakie gatunki bambusa wybrać do ogrodu?

W Polsce z powodzeniem można uprawiać mrozoodporne gatunki bambusa, które zimują w gruncie przez cały rok. Na pierwsze miejsce zawsze stawiam Fargesie. Dobrze znoszą mróz, nie tworzą rozłogów i świetnie sprawdzają się jako żywopłot, osłona tarasu czy soliter przy oczku wodnym. Zimą przy silnym mrozie zwijają liście, by ograniczyć parowanie - to naturalna reakcja, a nie objaw choroby.

Phyllostachys to wybór dla osób, które mają więcej przestrzeni i chcą uzyskać efekt prawdziwego bambusowego gaju. Ma grubsze, często kolorowe źdźbła, ale bezwzględnie wymaga bariery w ziemi. Bez niej rozłogi przejdą przez każde szczeliny w obrzeżach i pojawią się tam, gdzie się ich nie spodziewasz.

Bambus najlepiej rośnie w słońcu lub w półcieniu, w miejscu osłoniętym od mroźnych, wysuszających wiatrów. Fargesie dobrze znoszą półcień, a w pełnym słońcu potrzebują więcej wody. Dobrze dobrany gatunek bambus daje w ogrodzie efekt egzotyki bez ryzyka, że po kilku latach przejmie całą działkę.

Bambus w doniczce na tarasie i balkonie

Bambus może być uprawiany w doniczce, ale tylko w dużej. Pojemnik powinien mieć co najmniej 40-50 cm średnicy i głębokości, a przy wyższych gatunkach jeszcze więcej. Do donic najlepiej nadają się bambusy kępiaste, takie jak niższe odmiany Fargesii.

Najważniejszy jest drenaż. Na dno wsypuję warstwę keramzytu, a do podłoża dodaję perlitu, który rozluźnia ziemię i zapobiega zaleganiu wody. Donica musi mieć otwory odpływowe. Bambus lubi wilgoć, ale stojąca woda w pojemniku szybko prowadzi do gnicia korzeni.

Zimą korzenie w donicy przemarzają łatwiej niż w gruncie. Pojemnik owijam matą kokosową lub agrowłókniną, stawiam go pod ścianą domu, a pod spód podkładam styropian. W dni bez mrozu podlewam roślinę, bo zimozielone liście cały czas odparowują wodę.

Sadzenie bambusa krok po kroku

Sadzenie bambusa najlepiej zaplanować wiosną, od kwietnia do maja, lub wczesną jesienią. Roślina ma wtedy czas, by się ukorzenić przed upałem lub mrozem. Bambus wymaga żyznej gleby o przepuszczalną strukturę, bogatej w próchnicę i umiarkowanie wilgotnej.

Przy sadzeniu robię tak:

  • kopię dołek dwa razy szerszy niż bryła korzeniowa,

  • ciężką glebę rozluźniam piaskiem i kompostem,

  • przy gatunkach rozłogowych montuję barierę przeciwkorzeniową na głębokość około 60-70 cm, z zakładką na łączeniach i krawędzią 5 cm nad ziemią,

  • sadzonkę umieszczam na tej samej głębokości, na której rosła w doniczce,

  • obficie podlewam i ściółkuję korą lub zrębkami.

Przy żywopłocie z Fargesii sadzę rośliny co 60-80 cm. Po posadzeniu przez pierwsze tygodnie pilnuję, by ziemia nie przesychała. To decyduje o tym, jak szybko roślina ruszy z nowymi pędami.

Podlewanie, nawożenie i przycinanie bambusa

Podlewanie jest kluczowe szczególnie w pierwszym roku. Młody bambus potrzebuje regularnie wody, a w upały nawet kilka razy w tygodniu. Starsze kępy są odporniejsze, ale w suche lato też zużywają duże ilości wody. Zwinięte w rurki liście latem to sygnał, że roślina pragnie. Przed zimą, jeśli jesień jest sucha, obficie podlewam bambusy, zanim ziemia zamarznie.

Bambus to trawa, więc lubi azot. Nawożenie robię od kwietnia do lipca, stosując nawóz do traw lub roślin zielonych albo dobrze rozłożony kompost. Od sierpnia nie podaję już nawozów azotowych, żeby pędy zdążyły zdrewnieć przed mrozem. Opadłe liście zostawiam pod kępą - to naturalna ściółka i źródło krzemu, którego bambus potrzebuje.

Przycinanie ogranicza się głównie do porządków. Wiosną wycinam przy ziemi stare, suche i połamane źdźbła. Dzięki temu kępa jest przewiewna, a nowe pędy mają więcej światła. Warto pamiętać, że skrócenie źdźbła na stałe zatrzymuje jego wzrost wysokości. Można to wykorzystać do formowania żywopłotu, ale tnę zawsze tuż nad kolankiem.

Szkodniki i najczęstsze problemy w uprawie

Bambus jest dość odporny, ale szkodniki się zdarzają. Najczęściej w suche, upalne lata atakują przędziorki. Liście stają się wtedy jasno nakrapiane, a od spodu widać delikatną pajęczynkę. Pomaga zraszanie kępy wodą, a przy silnym ataku środek przeznaczony na roztocza. Czasem pojawiają się też mszyce.

Znacznie częstsze od szkodników są błędy uprawy. Brązowiejące końce liści oznaczają zwykle przesuszenie lub zimową suszę. Żółknięcie całych liści to często efekt zalania i braku drenażu. Wiosną naturalnie żółknie też część starych liści, gdy roślina wymienia je na nowe.

Przy bambusach rozłogowych największym problemem jest ekspansja. Regularnie sprawdzam brzeg bariery i usuwam rozłogi, które próbują ją przeskoczyć. Lepiej poświęcić na to kwadrans w sezonie niż później wykopywać kłącza spod kostki.

Najczęstsze pytania o bambus

Czy bambus jest mrozoodporny? Wiele gatunków tak. Fargesie zimują w gruncie nawet przy silnych mrozach, Phyllostachys również dobrze radzi sobie w większości Polski. Gatunki tropikalne, jak Bambusa oldhamii, do gruntu się nie nadają.

Czy bambus zrzuca liście na zimę? Mrozoodporne bambusy są zimozielone. Część liści wymieniają wiosną, a przy dużych mrozach mogą je zwijać lub częściowo tracić.

Czy bambus nadaje się na żywopłot? Tak, szczególnie Fargesia. Tworzy gęstą, zieloną ścianę, która osłania przez cały rok.

Czy można trzymać bambus w domu? Mrozoodporne gatunki źle znoszą ciepłe, suche mieszkania. Do wnętrz lepszy jest lucky bamboo, choć botanicznie to dracena.

Bambusy w ofercie Sadzonkowe - Fargesia Monkeys i Fargesia Moontears

Gdy mówię klientom o bambusie, bambus od razu kojarzy im się z czymś trudnym i egzotycznym. W praktyce wystarczy wybrać właściwy gatunek. W naszej ofercie Sadzonkowe dostępne są mrozoodporne bambusy kępiaste z rodzaju Fargesia - konkretnie Bambus (Fargesia) Monkeys i Bambus (Fargesia) Moontears - które sprawdzają się na żywopłoty, osłony tarasu i jako akcent przy oczku wodnym. Przy każdej roślinie opisuję wysokość, mrozoodporność i najlepsze stanowisko. Asortyment uzupełniam w ciągu sezonu.

W naszym sklepie Sadzonkowe kupisz duże sadzonki w dużych doniczkach, z wieloma źdźbłami i dobrze rozrośniętymi kłączami. To ma znaczenie szczególnie przy bambusie, który pierwsze lata poświęca na budowę systemu korzeniowego. Im mocniejsza roślina na starcie, tym szybciej zobaczysz gęstą kępę zamiast kilku cienkich patyków.

Oferuję starannie wyselekcjonowane rośliny, które przed wysyłką sprawdzam pod kątem korzeni, liści i ogólnej kondycji. Zamawiasz online, wybierasz w spokoju, a roślina trafia do Ciebie gotowa do posadzenia. Wolę mieć w ofercie mniej gatunków, ale takie, które naprawdę dadzą sobie radę w polskim klimacie.

Postaw na bambus z Sadzonkowe

Każdą paczkę przygotowuję tak, żeby donica była stabilna, a źdźbła i liście nie łamały się w transporcie. Bambusy wyjeżdżają ode mnie zabezpieczone i dobrze nawodnione.

Wybierz gatunek dopasowany do swojego ogrodu lub tarasu, zamów w kilka minut i ciesz się zieloną osłoną, która z każdym rokiem robi się gęstsza.

Opublikowano w: Ciekawostki o roślinach
Nasz specjalista

Zostaw komentarz

Najnowsze wpisy

Ładowanie...
Powrót do góry